Recent heeft Hof Amsterdam zich uitgesproken over de beoordeling van de arbeidsrelaties tussen Uber en chauffeurs die voor Uber werkzaamheden verrichten. In tegenstelling tot de rechtbank heeft het Hof niet kunnen vaststellen dat de chauffeurs die voor Uber werken, dat doen op basis van een arbeidsovereenkomst.
Waar gaat het om?
Uber is een platform waar taxichauffeurs zich kunnen registreren. Met behulp van dit platform wordt vraag en aanbod bij elkaar gebracht. FNV heeft een procedure aangespannen omdat zij van mening is dat voor de taxichauffeurs sprake is van een arbeidsovereenkomst. De casus als zodanig is niet direct inpasbaar voor de publieke sector. Toch is een aantal belangrijke vragen geformuleerd door de Hoge Raad die in diverse tussenvonnissen zijn beantwoord. Het gaat om de volgende vragen:
- Is het mogelijk het ondernemerschap van een werker buiten beschouwing te laten en los daarvan de relatie tussen de opdrachtgever/werkgever te beoordelen als een arbeidsovereenkomst?
- Als het mogelijk is het ondernemerschap buiten beschouwing te laten, is het dan mogelijk dat bij de werkgever/opdrachtgever dezelfde werkzaamheden worden verricht door zowel een werknemer als een zelfstandige?
- Hoe moet ondernemerschap worden beoordeeld? Is daarbij alleen de relatie tussen de opdrachtgever/werkgever en de werkende van belang? Of is het nog van relevantie naar andere aspecten te kijken?
Het beantwoorden van dergelijke vragen zijn relevant voor de publieke sector, omdat binnen publiekrechtelijke organisaties gebruik wordt gemaakt van tijdelijk arbeidskrachten voor een specifieke taak of project, maar ook bij een tekort aan capaciteit op de arbeidsmarkt. Het kan dus voorkomen dat een zzp’er binnen de publieke sector vergelijkbare werkzaamheden verricht als werknemers die in dienst zijn bij de publiekrechtelijke organisatie.
Toch is het Hof er niet in geslaagd een generiek antwoord te geven op de vragen. Of sprake is van ondernemerschap zal van geval tot geval moeten worden beoordeeld. Maar het is niet zo dat de chauffeurs automatisch kwalificeren als werknemers. Een aantal chauffeurs kwalificeert als ondernemer. Het Hof vindt het belangrijk dat chauffeurs zelf hebben geïnvesteerd in hun auto’s, dat zij ondernemersrisico lopen, hun werktijden zelf kunnen bepalen en dat zij de vrijheid hebben een rit wel of niet aan te nemen.
Hoe verhoudt dit zich tot de publieke sector?
Gelet op de uitspraak van het Hof bestaat de mogelijkheid dat zowel werknemers als zzp’ers dezelfde werkzaamheden verrichten binnen dezelfde organisatie. Op individueel niveau dient vervolgens te worden beoordeeld aan de hand van de Deliveroo-criteria, of sprake is van een arbeidsovereenkomst, danwel een overeenkomst van opdracht.
Ontwikkeling in de wetgeving (VBAR)
Naast de ontwikkeling in de rechtspraak is de wetgever voornemens hierover meer duidelijkheid te bieden. Hiervoor is de VBAR (Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) geïntroduceerd. In het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ is opgenomen dat de VBAR niet verder wordt ontwikkeld, maar dat de Zelfstandigenwet verder wordt uitgewerkt. De kern van het wetsvoorstel is dat er een duidelijk wettelijk toetsingskader komt voor de vraag wanneer je kunt werken als zelfstandige. De toetsing bestaat uit twee onderdelen:
1) De zelfstandigentoets
- Werkt de werkende voor eigen rekening en risico?
- Voert de werkende een deugdelijke administratie?
- Gedraagt de werkende zich als ondernemer in het economische verkeer?
- Heeft de werkende een arbeidsongeschiktheidsverzekering?
- Spaart de werkende voor pensioen?
2) De werkrelatietoets
- Is sprake van vrijheid van organisatie en werk?
- Is sprake van vrijheid van organisatie en werktijd?
- Is geen sprake van hiërarchische controle?
- Hebben partijen de bedoeling anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst de arbeid te verrichten?
Ook de Zelfstandigenwet bevat open normen die voor de praktijk niet direct leiden tot duidelijkheid en zekerheid. Daarnaast is de wet nog niet van kracht. Dat betekent dat voor de beoordeling van de arbeidsrelatie het uitgangspunt van de Hoge Raad in de Deliveroo-uitspraak leidend is. Bij het beoordelen of sprake is van een arbeidsovereenkomst, is het volgende relevant:
- Alle omstandigheden van het geval in onderling verband bezien.
- De aard en duur van de werkzaamheden.
- De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald.
- De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de werkzaamheden worden verricht.
- Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren.
- De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen is tot stand gekomen, [vi] de wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt uitgekeerd, [vii] de hoogte van deze beloningen.
- De vraag of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt. Ook kan van belang zijn [ix] of degene die de werkzaamheden verricht zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen, bijvoorbeeld bij het verwerven van een reputatie, bij acquisitie, wat betreft fiscale behandeling, en gelet op het aantal opdrachtgevers voor wie hij werkt of heeft gewerkt en de duur waarvoor hij zich doorgaans aan een bepaalde opdrachtgever verbindt.
In de praktijk
Het is goed voorstelbaar dat u door de bomen het bos niet meer ziet. Aan de ene kant wordt van u verwacht dat u de processen op orde heeft ten aanzien van de inhuur, maar toch is niet duidelijk wanneer sprake is van een werknemer/ zelfstandige. Het is daarom belangrijk een kwalitatief goede interne toets te hanteren en controles uit te oefenen gedurende het jaar.
In de Masterclass van 26 februari 2026 gaan wij in op de praktische toepassing van de meest recente uitspraken. Daarnaast sorteren wij voor op de gevolgen van de Zelfstandigenwet en wat dat betekent voor uw organisatie. Daarnaast sorteren wij voor op de gevolgen van de Zelfstandigenwet en wat dat betekent voor uw organisatie. Wilt u hierbij aanwezig zijn, dan kunt u zich hier inschrijven.
Meer informatie?
Vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust contact op met jouw EFK-adviseur, ons secretariaat op 072-5350525 of e-mail ons via info@efkbelastingadviseurs.nl.
