Gemeenten werken regelmatig samen via gemeenschappelijke regelingen of andere samenwerkingsverbanden. Denk aan ambtelijke fusies, regionale GGD’s en Regionale Uitvoeringsdiensten binnen het Sociaal Domein. Bij zulke samenwerkingen rijst regelmatig de vraag: moet het samenwerkingsverband btw berekenen over de diensten aan de deelnemers? Het antwoord hangt af of de koepelvrijstelling al dan niet van toepassing is.
Wat is de koepelvrijstelling?
De koepelvrijstelling is een btw‑regeling, welke het voor een samenwerkingsverband mogelijk maakt haar diensten voor de deelnemers te verrichten zonder dat zij hierover btw hoeft te berekenen. In dat geval verricht het samenwerkingsverband dus btw‑vrijgestelde diensten. Dit is interessant als het samenwerkingsverband activiteiten verricht, waarvan de btw voor de deelnemers (deels) niet aftrekbaar of compensabel is. De deelnemers kunnen de diensten dan afnemen zonder extra kosten. Voor het mogen toepassen van de koepelvrijstelling gelden specifieke voorwaarden. Het is daarom altijd raadzaam vooraf goed te kijken of hieraan wordt voldaan.
Wat is het voordeel van de koepelvrijstelling voor de deelnemers?
Het grote voordeel voor de deelnemers is dat zij geen btw in rekening gebracht krijgen over kosten waarop normaliter geen btw drukt. Veruit de belangrijkste post betreft de personeelskosten.
Voorbeeld 1: Drie gemeenten gaan ambtelijke fuseren en richten hiervoor een gemeenschappelijke regeling (hierna: GR) op. De GR verricht allerlei prestaties voor de deelnemende gemeenten, zoals prestaties op het gebied van openbare orde en veiligheid, op het gebied van burgerzaken en de exploitatie van de begraafplaats. Zonder toepassing van de koepelvrijstelling krijgen de deelnemende gemeenten over alle diensten 21% btw in rekening gebracht. Hierbij wordt de vergoeding vastgesteld op de personeelslasten plus een opslag voor overheadkosten. De in rekening gebrachte btw is voor de deelnemende gemeenten deels compensabel (openbare orde en veiligheid en burgerzaken) en deels kostprijsverhogend (de exploitatie van de begraafplaats). Met het toepassen van de koepelvrijstelling krijgen de deelnemende gemeenten over de diensten geen btw in rekening gebracht. De gemeenten besparen zo 21% btw over de personeelskosten voor de inzet voor de begraafplaatsexploitatie. Immers, de btw op de andere dienstverlening is voor de gemeenten compensabel via het BCF.
Voorbeeld 2: Stel dat drie gemeenten en een waterschap een GR hebben voor archiefbeheer:
- Zonder koepelvrijstelling: De GR brengt 21% btw in rekening aan de deelnemende gemeenten en het waterschap. Voor de gemeenten houdt dit in dat zij door de samenwerking extra btw uit het BTW-compensatiefonds halen, meer dan zonder de samenwerking. Voor het waterschap betekent dit dat zij btw in rekening krijgt gebracht, welke voor haar kostprijsverhogend is. Het waterschap heeft aldus btw-schade.
- Met koepelvrijstelling: de GR rekent geen btw aan de gemeenten en het waterschap. De deelnemers betalen alleen de gemaakte kosten, zonder extra btw.
Transparantiemethode en doorschuif btw
Door het toepassen van de koepelvrijstelling ontstaat bij het samenwerkingsverband een probleem. De btw die drukt op kosten die het samenwerkingsverband maakt, kan niet in aftrek worden gebracht en gaat onderdeel vormen van de bijdrage die de deelnemers betalen aan het samenwerkingsverband. Dan drukt btw bij de deelnemers die mogelijk deels niet zou drukken als zij de activiteiten zelf hadden uitgevoerd. Bij gemeenten komt de btw immers in veel gevallen voor een bijdrage uit het BCF in aanmerking.
Ter voorkoming van onnodige btw-druk is goedgekeurd dat de aan de samenwerkingsverbanden in rekening gebrachte btw naar de compensatiegerechtigde deelnemers mag worden doorgeschoven, voor zover deze bij de deelnemers voor compensatie in aanmerking komt. De deelnemers kunnen de doorgeschoven btw vervolgens compenseren. Niet bij gemeenten voor compensatie in aanmerking komende btw mag niet worden doorgeschoven. De goedkeurende regeling wordt ook wel aangeduid als de transparantiemethode.
Meer informatie?
Vragen over dit onderwerp? Neem dan gerust contact op met jouw EFK-adviseur, ons secretariaat op 072-5350525 of e-mail ons via info@efkbelastingadviseurs.nl.
