Hoe individueel is een collectieve voorziening?

Hoe individueel is een collectieve voorziening?

Kamerleden hebben vragen gesteld aan de staatssecretaris of de btw voor gratis openbaar vervoer voor ouderen in een gemeente voor compensatie in aanmerking komt.

Situatieschets

Uit de beantwoording van de Kamervragen <klik hier> leiden wij het navolgende af.

Veel ouderen in de regio Rijnmond kunnen gratis gebruik maken van trams, bussen en metro’s. Per gemeente zijn verschillende afspraken gemaakt met de vervoerder. Eén van de gemeenten heeft een overeenkomst gesloten met de vervoersmaatschappij, waarbij de vervoersmaatschappij een factuur met 6% btw stuurt aan de gemeente voor de vervoersbewegingen die de btw-ondernemer voor de inwoners van die gemeente, die 65 jaar of ouder zijn, heeft uitgevoerd. Bij een regulier boekenonderzoek heeft de Belastingdienst de btw die door de vervoersmaatschappij in rekening is gebracht niet geaccepteerd als compensabele btw.

Redactioneel commentaar

Het BTW-compensatiefonds is bedoeld voor de financiering van btw voor prestaties die aan gemeenten en provincies worden verricht, welke prestaties worden gebruikt voor handelingen waarbij de gemeente niet als btw-ondernemer optreedt. Op dit recht op compensatie zijn twee uitzonderingen, namelijk

  1. als de gemeente/provincie de prestaties gebruikt om te verstrekken, verlenen of ter beschikking te stellen aan één of meer individuele derden, dan wel
  2. als, zou wèl een vergoeding in rekening zijn gebracht, sprake zou zijn geweest van een btw-vrijgestelde prestatie.

Gelet op de reactie van de staatssecretaris is hij van mening dat de eerste uitzondering van toepassing is.

De staatssecretaris licht deze uitsluiting en in bijzonderheid het begrip ‘individuele derde’ toe aan de hand van de wetsgeschiedenis. De uitsluiting is bedoeld voor de gevallen waarin de gemeente bijvoorbeeld in plaats van financiële ondersteuning van een burger kiest voor het zelf verstrekken van goederen of diensten. Deze uitsluiting heeft met name – maar niet uitsluitend – het oog gehad op de bijzondere bijstand. Een uitkeringsgerechtigde benadert de gemeente met het verzoek een bankstel aan te mogen schaffen. Of de gemeente dan een extra inkomensoverdracht verstrekt op basis van de bijzondere bijstand voor de aanschaf door de individuele derde, dan wel dat de gemeente zelf de factuur ontvangt voor het bankstel, mag geen verschil uitmaken. Ook het andere voorbeeld uit de wetsgeschiedenis – een stichting/buurthuis (zonder recht op aftrek van btw) verzoekt de gemeente een subsidie te verstrekken voor de aanschaf van een computer (dus inclusief btw) – mag geen andere financiële uitkomst krijgen als de gemeente de computer zelf aanschaft en deze verstrekt aan de stichting. In deze situaties is zeer duidelijk sprake van verstrekkingen aan individuele derden.

Tegenover de verstrekkingen aan een individuele derde staan de handelingen die aan alle inwoners worden aangeboden. De btw op collectieve verstrekkingen kan wèl tot compensatie leiden. Ergens tussen de individuele en de collectieve verstrekking ligt een omslagpunt, waarvan de grens niet duidelijk is. Het zou de staatssecretaris sieren als hiervoor handvatten worden aangereikt. Zolang deze er niet zijn, zal de praktijk het moeten doen met de (contractuele) vormgeving en de reden waarom een collectieve verstrekking plaatsvindt. Zij zullen mede bepalend zijn voor de duiding individueel of collectief. En het financieel belang is bij collectieve verstrekking in het algemeen groot genoeg dit vooraf te (laten) onderzoeken.

Hebt u vragen over de compensatie van btw bij collectieve verstrekkingen, neem dan contact op met mr. F.P. van den Eijnden of ons secretariaat via 072 5350525 of stuur een e-mail naar info@efkbelastingadviseurs.nl.