Handelt de gemeente als btw-ondernemer?

Handelt de gemeente als btw-ondernemer?

Handelt de gemeente als btw-ondernemer?

De advocaat-generaal (A-G) van het Hof van Justitie heeft zijn visie gepubliceerd in een zaak van de Poolse gemeente Wroclaw die het blote eigendom heeft geleverd aan de partij die eerder het eeuwig durende vruchtgebruik heeft verkregen.

In het oude communistische Polen was het niet mogelijk het eigendom van onroerende zaken (in dit geval grond) van de overheid te verkrijgen. Destijds is gekozen voor de inzet van het instrument “vruchtgebruik” om deze beperking te omzeilen. De vruchtgebruiker kon de grond gebruiken als  eigenaar en betaalde daarvoor een bedrag ineens of jaarlijkse termijnen. Met ingang van 2019 is deze beperking opgeheven en heeft de gemeente de bloot eigendom geleverd tegen een omzettingsvergoeding. De Poolse rechter legt aan het Hof van Justitie de volgende vragen voor: Is het overdragen van de bloot eigendom een levering of een dienst en treedt de gemeente op als btw-ondernemer of als overheid?

Bij het vestigen van vruchtgebruik wordt het volle eigendom gesplitst in een bloot eigendom dat achterblijft bij de gemeente en een zakelijk recht van vruchtgebruik dat overgaat naar de koper. De A-G is van mening <klik hier> dat het vestigen van het zakelijke recht kwalificeert als levering voor de btw omdat de koper de beschikkingsmacht “als een eigenaar” verkrijgt. De betaling voor het overdragen van de bloot eigendom blijft volgens de A-G betrekking hebben op de levering van het perceel grond. De voormalige houder van het eeuwigdurende vruchtgebruik betaalt nog steeds een vergoeding voor de verwerving van de beschikkingsmacht van het perceel. De omzetting van vruchtgebruik naar eigendom houdt alleen maar in dat het voorwerp van de levering is gewijzigd. Het vruchtgebruik is door het verkrijgen van de bloot eigendom “aangewassen” tot het volle eigendom. Economisch gezien zijn de betalingen voor het vruchtgebruik samen met de betaling voor het blote eigendom de vergoeding voor de levering van de eigendom van het perceel grond. De conclusie is dat de levering van de bloot eigendom kwalificeert als levering voor de btw. In Nederland wordt het leveren van de bloot eigendom op dezelfde wijze behandeld.

Volgens de AG treedt de gemeente op als btw-ondernemer, zelfs als zij op basis van een wet verplicht is de bloot eigendom te leveren. De gemeente treedt daarom niet op als overheid maar in haar hoedanigheid van voormalig perceel eigenaar. Volgens rechtspraak van het Hof van Justitie treedt een gemeente alleen op ‘als overheid’ wanneer zij handelt in een specifiek voor haar geldende juridische regime en geen werkzaamheden verricht onder dezelfde juridische voorwaarden als particuliere ondernemers. Bij deze opmerking verwijst de A-G naar een eerdere uitspraak uit 2018 van de gemeente Wroclaw; de gemeente heeft al vaker een btw-geschil met de Belastingdienst gehad waarover het Hof van Justitie heeft moeten beslissen.

Gemeentelijke praktijk

Voor gemeenten blijft van belang bij wijziging van zakelijke rechten en overdragen van bloot eigendom de btw-gevolgen te beoordelen. Gemeenten doen dit immers steeds als btw-ondernemer en niet ‘als overheid’. Voor het vaststellen van de fiscale druk op de vastgoedtransactie mag het echter niet blijven bij alleen de de btw. Ook de gevolgen voor de overdrachtsbelasting dienen te worden beoordeeld. Het adagium ‘of btw of overdrachtsbelasting’ is zeker niet van toepassing op de overdracht van de bloot eigendom. Zonder nadere aanpassing is de gemeente gehouden bij een levering binnen de herzieningsperiode eerder in aftrek gebrachte btw terug te betalen aan de Belastingdienst en is de verkrijger in beginsel gehouden overdrachtsbelasting te betalen. Dat betekent dus dubbele belastingdruk.

Heeft u vragen met betrekking tot dit onderwerp neem dan gerust contact op met uw adviseur van EFK, mail naar info@efkbelastingadviseurs.nl of bel 072 535 0 525.