Exploitatie van begraafplaatsen

Exploitatie van begraafplaatsen

De gemeente Krimpen aan den IJssel heeft reeds eerder geprocedeerd over de vraag of een gemeente een begraafplaats exploiteert als overheid, dan wel als ondernemer. De gemeente gaat ‘op herhaling’.

Algemeen

Als een gemeente een begraafplaats als overheid exploiteert, kan zij btw in beginsel claimen uit het BTW-compensatiefonds (hierna: bcf). De Hoge Raad heeft enige tijd geleden uitspraak gedaan <klik hier> , maar is om formele redenen niet toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling maar heeft daarbij wel alle voorliggende besluiten vernietigd. Thans hebben partijen (de gemeente en de Belastingdienst) besloten de kwestie opnieuw aan de (juiste) rechter voor te leggen.

De casus

De gemeente is eigenaar en exploitant van twee begraafplaatsen. De exploitatie bestaat onder meer uit het aanleggen, onderhouden en uitbreiden van de begraafplaatsen, alsmede uit de uitgifte van grafrechten. De btw op de kosten die zij daarvoor maakt, vordert zij terug uit het bcf. Dat kan uitsluitend als de gemeente ter zake van de exploitatie als niet-ondernemer handelt. Een publiekrechtelijk lichaam heeft alleen recht op een bijdrage uit het bcf voor de aan haar in rekening gebrachte omzetbelasting ter zake van goederen en diensten die worden gebruikt voor de uitvoering van een overheidstaak of voor niet-economische activiteiten (tezamen de niet ondernemersactiviteiten).

Er is sprake van een overheidstaak als de werkzaamheden worden verricht in het kader van het specifiek voor een gemeente geldend juridische regime, met uitsluiting van de werkzaamheden die een gemeente onder dezelfde juridische voorwaarden als particuliere marktdeelnemers verricht.

Naar het oordeel van de rechtbank <klik hier> kan van de aanleg, het onderhoud en de uitbreiding van begraafplaatsen en de uitgifte van grafrechten, niet worden gezegd dat de gemeente deze verricht in het kader van het specifiek voor haar geldende regime. De Wet op de lijkbezorging bepaalt slechts dat er twee soorten begraafplaatsen zijn, te weten gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen. Een gemeentelijke begraafplaats is niets anders dan een begraafplaats die eigendom is van de gemeente. De exploitatie kan in handen zijn van de gemeente, maar dat is niet verplicht. Ook particuliere exploitanten van begraafplaatsen mogen nadere voorwaarden stellen aan het betreden van de begraafplaats en ook zij mogen een vergoeding vragen voor bewezen diensten. Van een voorrecht of bevoegdheid die uitsluitend door een overheidslichaam mag worden gebruikt of uitgeoefend, is geen sprake. Ook het feit dat een gemeentelijke begraafplaats van zonsopgang tot zonsondergang voor het publiek vrij toegankelijk is, brengt niet mee dat de exploitatie van dit gebied een publieke taak is.

Gemeentelijke praktijk

Reeds sinds de invoering van de Wet OB 1968 mogen de exploitanten van begraafplaatsen een vrijstelling toepassen op de grafrechten die worden geheven. Er is sprake van goedkeurend beleid. Zoals bevestigd door de rechtbank ontvangt de gemeente een vergoeding voor deze rechten als btw-ondernemer. Voor veel gemeenten is de vrijstelling ondanks het ontbreken van een recht op verrekening van voorbelasting gunstiger dan het in de heffing van btw (21%) betrekken van de grafrechten onder verrekening van voorbelasting. De gemeenten hebben daarmee een buitenwettelijk voordeel.

Voor meer informatie over de exploitatie van gemeentelijke begraafplaatsen kunt u terecht bij mr. Andrea Joore via info@efkbelastingadviseurs.nl of via ons secretariaat op 072-5350525.