De btw op de kosten van het inzamelen van afval is compensabel! Toch? Of toch niet?

De btw op de kosten van het inzamelen van afval is compensabel! Toch? Of toch niet?

Het inzamelen van huishoudelijk afval behoort al sinds jaar en dag tot de overheidstaak van gemeenten. Ook vanuit btw-oogpunt bezien geldt dit als schoolvoorbeeld voor het handelen als overheid. De btw op de kosten van het inzamelen van huishoudelijk afval is compensabel! Toch? Of toch niet? Onlangs heeft de rechtbank Den Haag zich gebogen over de vraag of de gemeente bij het gescheiden inzamelen van huishoudelijk afval (PMD-afval) als overheid of als ondernemer handelt. 

Toen de Belastingdienst zich in 2019 op het standpunt stelde dat een gemeente bij het effectief inzamelen en scheiden van PMD-afval als ondernemer handelt, deed dit in gemeenteland menig wenkbrauw fronsen. Te meer omdat dit standpunt met terugwerkende kracht ook voor het verleden gold. De zienswijze van de Belastingdienst heeft bij veel gemeenten tot aanzienlijke correcties geleid, omdat de btw op de kosten in de ogen van de Belastingdienst voor een deel ten onrechte is geclaimd bij het BTW-compensatiefonds (hierna: bcf). De btw had als voorbelasting (via de btw-aangifte) moeten worden verrekend. Wat op het oog lijkt op een administratieve aanpassing is in de praktijk een kostenpost geworden. De verschuiving van compensatie naar aftrek resulteert namelijk naast de administratieve aanpassingen tot een aanzienlijk bedrag aan te betalen belastingrente. Wij hebben in deze nieuwsbrief hierbij al diverse malen stilgestaan. Voor meer informatie  verwijzen we u naar de eerdere publicaties (zie dossier afval en btw <link>).

Met name de belastingrente is voor veel gemeenten aanleiding geweest tegen het standpunt van de Belastingdienst in verweer te komen. Rechtbank Den Haag is de eerste rechterlijke instantie die zich uitspreekt over de vraag of een gemeente de ten behoeve van Stichting Afvalfonds uitgevoerde activiteiten (het kosteneffectief inzamelen en scheiden van huishoudelijke afvalstoffen) als ondernemer heeft verricht. De rechtbank stelt dat tussen partijen niet in geschil is dat de gemeente een dienst heeft verricht en dat deze dienst wordt verricht op grond van een tussen de gemeente en de stichting Afvalfonds bestaande rechtsbetrekking. Volgens de rechtbank handelt de gemeente niet als overheid, wat betekent dat het gelijk is aan de Belastingdienst. Volgens de rechtbank is de correctie van de in eerste instantie bij het bcf geclaimde btw terecht. Ook de belastingrente wordt in de ogen van de rechtbank terecht in rekening gebracht, omdat dit volgt uit de wettelijke systematiek. De rechtbank benadrukt dat het bcf niet wordt gevuld door middel van belastingheffing, zodat het voor belastingheffing geldende beleid niet van toepassing is op het bcf.

Commentaar redactie

Zoals u wellicht bekend voert EFK belastingadviseurs namens een groot aantal gemeenten een proefprocedure over de onderhavige problematiek. De hier geschetste  zaak is niet door EFK Belastingadviseurs gevoerd, maar heeft vanzelfsprekend wel onze bijzondere aandacht. Naar onze mening onderkent de rechtbank erg makkelijk dat sprake is van een prestatie (dienst) tussen de gemeente en Stichting Afvalfonds. Uit de uitspraak volgt dat dit kennelijk als feit is geaccepteerd door beide partijen. Wij vragen ons af of dit uitgangspunt terecht is. Daarnaast oordeelt de rechtbank dat de activiteiten niet als overheid worden verricht. Bij de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen handelt wat ons betreft de gemeente als overheid. Dit wordt ook bevestigd door de staatssecretaris van Financiën (zie het besluit omzetbelasting, omzetbelasting en compensatie van omzetbelasting bij publiekrechtelijke lichamen <klik hier>). Naar onze mening valt  het gescheiden inzamelen van PMD-afval ook hieronder. Gezien het bepaalde in de milieuwetgeving (zie onder andere Landelijk Afval Beheersplan/LAP2) lag deze taak ook in de jaren 2015 tot en met 2019 bij de gemeenten. Helaas blijft de milieuwetgeving in de onderhavige procedure onderbelicht. Wij gaan er vanuit dat hierop in latere procedures uitgebreid zal worden ingegaan. Kortom wordt vervolgd!

Voor meer informatie over deze problematiek en de lopende procedures kunt u contact opnemen met Mike Pot via mpot@efkbelastingadviseurs.nl of via telefoonnummer 072-5350525.