Boete en extrapolatie bij steekproeven

Boete en extrapolatie bij steekproeven

Het is mogelijk dat de Belastingdienst btw-correcties aanbrengt voor facturen die helemaal niet gecontroleerd worden. Dat kan als fouten worden geconstateerd bij een onderzoek gebaseerd op de statistische steekproef.

Een steekproef, mits uitgevoerd volgens de daarvoor bestaande regels, kan gebruikt worden bij het statistisch aanwijzen van facturen die nader dienen te worden onderzocht op een juiste verwerking. Sinds de Hoge Raad daarover in 2008 uitspraak heeft gedaan mogen aan de uitkomsten van een dergelijk onderzoek in het belastingrecht fiscale gevolgen worden verbonden voor niet gecontroleerde boekingsstukken.

Een dergelijk verstrekkend gevolg klinkt niet voordehand liggend. De belastingschuld volgt uit de wet en niet uit een correct uitgevoerde wiskundige berekening. En de factuur en het recht op verrekening van btw spelen daarbij een wezenlijke rol. Toch ziet de Hoge Raad dat anders. Er bestaat geen bezwaar tegen de methode te hanteren als vorm van bewijs over de omvang van de belastingschuld.  Daarom hanteren zowel de Belastingdienst als ook belastingplichtigen steeds vaker de steekproef om na te gaan of alles in een bepaalde periode fiscaal correct is geadministreerd en op basis van de administratie de juiste aangifte is ingediend. De rechtbank Den Haag heeft onlangs twee uitspraken gedaan waarbij de steekproef de inzet is geweest.

Casus

Een gemeente maakt met de Belastingdienst de afspraak dat een externe adviseur een steekproef zal uitvoeren op alle btw mutaties van 2008 ter toetsing van de over dat jaar ingediende suppletie én als basis voor de door de Belastingdienst uit te voeren controle over 2008. De uitkomsten leiden tot diverse discussiepunten tussen de gemeente en de Belastingdienst, welke wij hierbij niet zullen bespreken. Een tweetal punten vraagt echter om een nadere beschouwing. Het eerste punt is de vraag of bij correcties door middel van een steekproef een boete kan worden opgelegd <klik hier>. De tweede vraag is of de uitkomsten kunnen worden geëxtrapoleerd naar andere jaren <klik hier>.

Boete?

De rechtbank overweegt dat een verzuimboete kan worden opgelegd in alle gevallen waarin de belasting die op aangifte moet worden voldaan niet tijdig is betaald. De boete bedraagt ten hoogste 10 procent van de nageheven belasting, met een maximum van € 4.537 (thans € 5.278). Dat geldt dus ook in de situatie dat een belastingplichtige de onjuistheid vrijwillig meldt. Wel dient in dat geval de boete te worden gematigd tot 5%, met hetzelfde maximum. Het maakt daarbij, aldus de rechtbank, niet uit dat de naheffingsaanslag het gevolg is van de resultaten van een steekproef. Ook dan is sprake van het niet-betalen van belasting zodat een boete kan worden opgelegd. Afwezigheid van alle schuld of een wanverhouding tussen de boete en het beboete feit, zijn gesteld noch gebleken.

Extrapoleren naar andere jaren?

Het extrapoleren van resultaten van een in een bepaald jaar gehouden onderzoek naar andere jaren is mogelijk, als er voldoende grond is aan te nemen dat die jaren een constant beeld vertonen wat betreft de van belang zijnde feitelijke situatie of op voorhand vaststaat dat de data in die jaren in dezelfde mate juist of onjuist zijn als die van het onderzochte jaar. Dat moet worden vastgesteld door middel van empirisch onderzoek. Zijn er voldoende mogelijkheden een dergelijk empirisch onderzoek uit te voeren, dan is het extrapoleren zonder nader onderzoek niet toelaatbaar.

De Belastingdienst stelde dat de handelwijze gedurende de jaren 2008 en de daaropvolgende jaren steeds dezelfde is geweest en voor die jaren dus kan worden uitgegaan van de fouten die zijn gevonden voor het jaar 2008. Dat werd echter gemotiveerd weersproken op grond waarvan kan worden aangenomen dat de jaren 2008 en de daarop volgende geen constant beeld vertonen wat betreft de van belang zijnde feitelijke situatie.

De administratie is over het jaar 2009 voor controle beschikbaar geweest en het is dus mogelijk geweest het empirisch onderzoek uit te voeren. Door dit onderzoek niet uit te voeren is extrapolatie niet toelaatbaar, aldus de rechtbank.

Een steekproef werkt naar twee kanten. Een gemeente kan worden geconfronteerd met een naheffingsaanslag voor meerdere jaren op basis van een steekproef voor één jaar, maar kan ook op basis van een steekproef tot de conclusie komen dat zij nog geld heeft te vorderen over meerdere jaren.

In beide situaties geldt dat vast moet komen te staan dat die jaren een constant beeld vertonen wat betreft de van belang zijnde feitelijke situatie. De Belastingdienst moet dat onderzoeken bij een naheffingsaanslag en u hebt altijd de mogelijkheid dat gemotiveerd te betwisten. Anderzijds is bij een teruggaaf voor meerdere jaren op basis van een steekproef voor één jaar ook wel een degelijke onderbouwing nodig. Anders zal de Belastingdienst u hierin niet volgen.

Wilt u meer weten over controles door middel van een steekproef? Neemt u contact met ons op via het secretariaat op 072-5350525 of info@efkbelastingadviseurs.nl.