Afval en btw (deel 4)

Afval en btw (deel 4)

Kort voor het verschijnen van onze vorige nieuwsbrief is het bericht van de VNG verschenen dat facturen met btw kunnen worden gestuurd. Daarnaast worden sommige gemeenten door hun externe accountant gevraagd voor de jaarrekening 2019 een inschatting te maken van het financiële nadeel. Tijd om de stand van zaken op te maken.

Hoe groot is het financieel nadeel?

Gelet op de afspraak die de VNG heeft gemaakt, dienen de gemeenten aan het Afvalfonds verpakkingen facturen met btw te sturen <klik hier> vanaf het jaar 2015. Het gaat hier enerzijds om een verplichting over oude jaren (welke op 12 november 2019 pas is bepaald). Anderzijds hebben gemeenten ook het recht de btw te facturen, zodat in beginsel op balansdatum ook een vordering (nog te facturen) ontstaat. Aangezien de verplichting en de vordering (vrijwel) gelijk zijn, zal het financieel effect op balansdatum te verwaarlozen zijn.

Als de gemeente een btw-belaste prestatie verricht, heeft de gemeente ook recht op aftrek. Aangezien alle gemeenten de btw oorspronkelijk hebben gecompenseerd, zal er een verschuiving van het BTW-compensatiefonds (verplichting) naar de btw-aangifte (vordering) optreden. Dit is per saldo ook gelijk, maar de ‘winst’ zit volgens de VNG in de (extra) onderschrijding van BCF-plafond, waardoor op macro-niveau meer geld overblijft in het BCF dat vervolgens aan het Gemeentefonds wordt toegevoegd en ten goede komt aan iedere gemeente.

Omvang aftrekbare btw

In deze situatie gaan wij in eerste aanleg uit van een gemeente die het geheel zelf uitvoert.

Het vaststellen van de aftrekbare btw zal een behoorlijke opgave gaan vormen. Immers, om de btw-belaste prestatie mogelijk te maken, heeft de gemeente kliko’s of aparte afvalzakken aangeschaft, laat zij vuilnisauto’s rondrijden om het PMD-afval in te zamelen, de toerekenbare exploitatiekosten van de vervoermiddelen dienen inzichtelijk te worden gemaakt, voor investeringen in roerende zaken (de kliko’s en de vuilniswagens) geldt een herzieningsperiode van 5 jaar, dus voor de jaren 2015-2019 dienen ook eventuele investeringen vanaf 2011 in ogenschouw te worden genomen. Vindt er nog nascheiding plaats met het oog op het verbijzonderen van de producten plastic, metaal en drinkpakken (PMD) dan zal die btw in zijn geheel kunnen worden meegenomen als aftrekbare btw.

Maar dan zijn wij er nog niet. Immers burgers kunnen hun PMD ook naar de milieustraat brengen. Maar daar zal de PMD-containers misschien wel 1 van de 25 verschillende afvalcontainers zijn. Kan je dan op basis van die verhouding de btw gaan toerekenen, of doe je dat bijvoorbeeld toch op basis van een ‘omzetverhouding’? In het laatste geval moet er rekening mee worden gehouden dat de afvalstoffenheffing wordt verlaagd door de verwachte opbrengst van het Afvalfonds. Dan dient eerst de opbrengst afvalstoffenheffing te worden verhoogd met de ontvangen c.q. te verwachten opbrengst Afvalfonds om dit hogere bedrag dan af te zetten tegen de btw-belaste vergoeding. Een vergelijk op basis van kilogrammen lijkt niet gunstig uit te vallen want het PMD-afval weegt in verhouding minder dan de kilogrammen afval in de andere bakken/containers. Kortom, als op balansdatum al een inschatting moet worden gemaakt van extra uitgaven, dan zullen die met name zien op de te maken onderzoekskosten om de aftrekbare btw vast te kunnen stellen.

Overigens wijzen wij erop dat het veranderen van het btw-label voor PMD-afval ook tot gevolg zal hebben dat het gemeente-brede forfaitaire percentage (ten gunste van de gemeente) zal veranderen. Mocht u toch overwegen het forfaitaire percentage nader te (laten) onderzoeken, is de PMD-discussie een goede aanleiding.

Overleg met de Belastingdienst

De VNG adviseert de gemeenten om te gaan overleggen met de eigen btw-inspecteur of klantcoördinator van de Belastingdienst. Wij ondersteunen dit advies omdat nu de tijd daar is om met de Belastingdienst hierover te spreken. In dit overleg kunt u aangeven dat u het principieel niet eens bent met de duiding van het Ministerie van Financiën, maar dat gelet op het financiële eindresultaat voor de individuele gemeente, het niets uitmaakt. Vasthouden aan een principieel standpunt is uiteraard ook uw goed recht, maar resulteert in een risico dat op termijn ongetwijfeld bij een steekproefonderzoek naar boven komt. Dat betekent dat dan alsnog de discussie moet worden aangegaan. Vandaar dat u beter nu de discussie kunt voeren en mogelijkerwijs kan de gedragscode HT (werken in het heden) een correctie op het verleden voorkomen.

Standpunt NVRD

De NVRD laat op 9 maart in haar bericht <klik hier> weten dat de discussie tussen de VNG – Afvalfonds Verpakkingen en het Ministerie voor hen geen aanleiding is het principiële standpunt te verlaten dat de gemeente wel degelijk de wettelijke overheidstaak heeft (behouden) het huishoudelijk afval in te zamelen en te verwerken, ondanks dat de PMD-afvalstromen apart worden ingezameld. Zij maakt tevens melding van een wijziging/aanvulling in de regelgeving dat per 1 juli aanstaande ook de inzameling van PMD wettelijk gezien tot de overheidstaak wordt gerekend.

Redactioneel commentaar

De redactie kan zich geheel vinden in het standpunt van de NVRD en alles wat in ons is zou een btw-belaste prestatie in dit kader willen bestrijden. Maar wat helpt ons principiële standpunt de gemeente? Wij denken dat een pragmatische aanpak met zo weinig mogelijk (onderzoeks)kosten de gemeente meer helpt dat het voeren van de principiële discussie.

Nog even terugkomend op de brief van de VNG. Dat geen boete zal worden opgelegd, hetgeen wordt gepresenteerd als iets positiefs, is alleen positief als het een begunstigende werking heeft. Alle gemeenten hebben oorspronkelijk de btw op de kosten voor inzameling van huishoudelijk afval volledig gecompenseerd. Zelfs de Belastingdienst heeft daar in veel gevallen haar instemming aan gegeven. Er is in deze situatie sprake van een collectieve afwezigheid van alle schuld dan wel is nog steeds sprake van een pleitbaar standpunt dat een overheidstaak wordt vervuld. In een dergelijke situatie kan de inspecteur geen boete opleggen, (paragraaf 4 Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst).

Resteert nog de belastingrente. Door de huidige situatie rondom het Corona-virus heeft het kabinet afgekondigd dat de Belastingrente automatisch op 0,01% wordt vastgesteld. Vanuit dit perspectief is het misschien wel nú de tijd om dit dossier voor het verleden af te ronden. Of vanaf 1 juli 2020 nog steeds sprake is van een ondernemersactiviteit, betwijfelen wij ten zeerste.

Wilt u meer weten over afval en btw of over het herberekenen van forfaitaire percentages, neem dan contact op met uw EFK-adviseur of met ons secretariaat via 072-5350525 of stuur een mailbericht naar info@efkbelastingadviseurs.nl